Cây xạ đen, phân biệt, cách dùng trị bệnh hiệu quả | cách trị ướt nách

December 6, 2019 by No Comments



Nhiều nghiên cứu kho học cho biết, cây xạ đen có nhiều tác dụng như giải độc và thanh nhiệt, giúp hỗ trợ điều trị ung thư và chữa viêm nhiễm. Ngoài ra, dược liệu còn giúp cải thiện các bệnh lý khác như tiểu đường, men gan cao,… 
Cây xạ đen – Vị thuốc chữa ung thư
+ Tên gọi khác: Cồn duồng hoặc duồng khu theo tiếng Mường, bách giải, quả nâu, đồng triều, bạch vạn hoa, cây dây gối, cây ung thư
+ Tên khoa học: Celastrus hindsii
+ Họ: Celastraceae

Đặc điểm thực vật của cây xạ đen

Bạch vạn hoa hay cây xạ đen là loại cây dây leo thân gỗ. Cây thường mọc thành búi, có chiều dài từ 3 – 10 m. Cành cây tròn, khi non có màu xám nhạt và không có lông nhưng khi cây trưởng thành màu thân thường chuyển sang màu nâu rồi sang màu xanh, có nhiều lông.
Lá cây mọc so le, đầu lá nhọn với phiến lá hình bầu dục xoay ngược. Mép lá không có răng cưa, có 7 cặp gân phụ và mặt lá không có lông. Cuống lá dài 5 – 7 mm. Lá cây thường không rụng theo mùa.
Hoa mọc thành chùm ở nách hay ngọn cây, có chiều dài 5 – 10 cm. Cánh hoa có màu trắng, cuống hoa dài 2 – 4 mm. Quả nang dạng hình trứng, dài khoảng 1 cm. Khi khô nổ thành 3 mảnh. Hạt có màu hồng. Cây thường ra hoa vào tháng 3 – 5 và ra quả vào tháng 8 – 12.

Phân loại cây xạ đen

Theo các chuyên gia thực vật học, cây xạ đen chỉ có một loại duy nhất. Nhưng, nếu tính về nhóm họ xạ, có hai nhóm chính là xạ đen và xạ vàng. Tuy nhiên, cũng có một số thông tin phân chia họ xạ thành 9 loại. Cụ thể gồm các loại như cây xạ đen, xạ vàng, xạ trắng, xạ đỏ hoặc cây xạ lai,…
Theo các phân tích nghiên cứu về tác dụng dược lý, chỉ có cây xạ đen mới có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh. Còn các nhóm còn lại hoàn toàn không có công dụng làm thuốc. Vì vậy, khi sử dụng thảo dược chữa bệnh, các bạn cần phân biệt đúng để tránh nhầm lẫn trong việc lựa chọn dược liệu trị bệnh.

Cách nhận biết cây xạ đen và xạ vàng

Phân biệt khi cây còn tươi

Cây xạ vàng: Là loài cây thân gỗ, tương đối to. Cây mọc độc lập, toàn thân có màu xanh và được phủ đầy lông. Lá cây màu xanh, mỏng, không có sắc tím đen như xạ đen. Bên cạnh đó, mép lá không có răng cưa. Vì không chứa nhựa mủ nên khi bị chặt thường, tại ví trị chặt không có màu đen xỉn như xạ đen.

Cây xạ đen: Thân cây dày hơn xạ vàng, có màu sẫm. Lá có màu xanh đậm và có sắc tím

Phân biệt khi cây được phơi khô

Xạ vàng khô: Thân cây rỗng, có màu trắng nhạt. Thân cây khi ngửi không có mùi. Lá cây sau khi phơi rất dòn, dễ bị vụn nát

Xạ đen khô: Do nhựa chảy ra ở vân gỗ nên sau khi phơi, thân cây vẫn có sắc đen và có mùi thơm nhẹ. Lá không bị dòn và vụn nát như xạ vàng

Cây xạ vàng mọc độc lập, lá có màu xanh không có sắc tím

Phân bố và môi trường sống của cây xạ đen

Cây xạ đen phân bố ở nhiều nơi trên thế giới như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Myanmar,… Ở Trung Quốc, loại cây này được tìm thấy ở các vùng đồi núi có độ cao từ 1.000 – 1.500 m. Ở nước ta, cây tập trung nhiều ở các tỉnh thành như:

Thừa Thiên – Huế

Gia Lai

Vườn quốc gia Cúc Phương

Vườn quốc gia Ba Vì

Ninh Bình

Quảng Ninh

Hòa Bình

Hà Nam

Tuyên Quang

Thái Nguyên

Vĩnh Phúc

Đặc biệt, nhờ chất đất và khí hậu, cây phát triển mạnh ở Hòa Bình. Và đây cũng là nơi cung cấp dược liệu xạ đen có chất lượng dược tính tốt.
Thành phần hóa học của cây xạ đen
Dược liệu chứa các thành phần chính sau:

Maytenfolone A 

Quinon

 Flavonoid

Saponin Triterpenoid

Ngoài các hoạt chất này ra, cây còn chứa các thành phần khác như:

Tanin

Polyphenol

Acid amin

Cyanoglycosid

Đường khử

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến và bảo quản cây xạ đen

Bộ phận dùng: Thân, cành và lá

Thu hái: Có thể thu hái cây xạ đen bất kỳ thời điểm nào trong năm

Chế biến: Thảo dược sau khi thu hoạch đem rửa sạch, cắt thành từng đoạn, phơi hoặc sấy khô

Bảo quản: Dược liệu khô được bảo quản nơi thoáng mát, tránh ẩm ướt

Tác dụng của cây xạ đen

Nghiên cứu của Giáo sư Lê Thế Trung (Giám đốc Học viện Quân Y) về tác dụng dược lý của cây xạ đen vào năm 1999 cho biết, dược liệu có chứa 4 thành phần hóa học chính, bao gồm Flavonoid, Saponin Triterpenoid, Quinon và Maytenfolone A. Những hoạt chất này có các tác dụng chính sau:

Flavonoid: Là một trong những hoạt chất chống oxy hóa mạnh được tìm thấy trong cây xạ đen. Thành phần này có tác dụng làm chậm quá trình oxy hóa. Từ đó chống lại gốc tự do, bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây ung thư. Không những thế, Flavonoid còn có công dụng làm giảm các tổn thương do bức xạ. Đồng thời giúp ngăn ngừa bệnh tai biến mạch máu não, xơ vữa động mạch và lão hóa,…

Saponin Triterpenoid: Có tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào, khối u ung thư. Đồng thời, ngăn ngừa sự di căn của các khối u ác tính. Bên cạnh đó, Saponin Triterpenoid còn có tác dụng kháng viêm và chống khuẩn, giúp cải thiện các bệnh lý liên quan đến nhiễm trùng như viêm họng, long đờm,… Ngoài ra, hoạt chất này còn giúp tăng lực.

Maytenfolone A: Vào năm 1997, công trình nghiên cứu về tác dụng của hoạt chất  Maytenfolone A chiết xuất từ cây xạ đen của hai nhà khoa học Li-ming Yang Kuo và Yao- Haur Kuo được đăng tải trên tạp chí Phytochemistry cho biết, thàn, cách trị ướt nách.

Xem thêm các bài viết Khỏe Đẹp: https://vitela.org/category/khoe-dep

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *